|
Son yirmi senedir BM Kalkınma Programı insani
gelişme kavramının üzerinde önemle durmaktadır. Bu
kavramın temel ilkelerinden bir tanesi insani
gelişmenin sadece iktisadi olarak büyümek anlamına
gelmediğidir. Yoksullukla mücadele bir hayir
kampanyasi değildir - insanlarin durumlarını
güçlendirme misyonudur. Bu özellikle kadınlar için
gecerlidir, zira dünyada en yoksul durumda olan bir
milyar nüfusun beşte üçü kadınlar ye kızlardan
olumaktadır. Uluslararası düzeyde kabul görmüş olan
Binyıl Kalkınma Hedeflerinde de yer aldığı şekli iIe
toplumda cinsiyet eşitliği ye kadınların
güçlendirilmesi kalkınma alanında hayati önemi
haizdir.
Üc gün sonra Şili’nin ilk kadın
Cumhurbaşkanı/Devlet Bakanı Michelle Bachelet yeni
görevine törenle başlayacak. Bu tören son oniki ayda
göreve gelen ilk kadınlar listesinin son başarısını
teşkil edecek: Kasim 2005’de Liberyalılar ilk kadın
devlet başkanları Ellen Johnson-Sirleaf’i , aynı ay
içinde Almanlar ilk kadın şansölyeleri Angela
Merkel’i göreve getirdiler. Dünyanın her kıitasında
yer alan ceşitli ülkelerde halen onbir kadın hükümet
ya da devlet başkani olarak görev yapmaktadiır.
Bu itibarla, bu seneki Uluslararasiı Kadın Günü’nün
temasi olan “Kararalma sürecinde kadınların yeri”
nden daha uygun bir tema düunülemezdi. Daha önceki
yıllarda da kadınların kararalma süreçlerinde yer
aldığını gördük. Ancak, şimdiki durum derinliklerden
gelen sağlam bir temel üzerine oturduğu için
farklıdır. Yukarıda verilen örneklerden de görüldüğü
üzere, artik kadınların eşit ve lider olarak kabul
gördükleri ulusal ve uluslararası düzeylerde güç
dengelerinde bir değişime şahit oIabileceimizi
düşünüyorum.
Mamafih, bütün bu başarılara rağmen,
toplumda cmnsiyet eşitliği yve kadınların
güçlendirilmeleri hedefine yöonelik ilerlemeler
şaşırtıcı bir ekilde hala çok gerilerde kalmıştır.
Okula gitmeyen ya da gidemeyen 130 milyon çocuğun
yüzde yetmişini kız çocuklarının oluşturması çok
üzücü bir gerçektir. Dünyada okuma-yazma bilmeyen
960 milyon insanin üçte ikisini kadınlann
oluşturması, onların siyasi süreçlere katılımını
önemli ölçüde engellemektedir. Nordik ülkeleninde
olduğu gibi belirli istisnalar dışında, kadınların
parlamentolardaki temsiliyeti genellikle çok
düşüktür; dünya çapında kadınlar parlamentolarda
sadece yüzde onaltı oranında temsil edilmektedirler.
Kadınlar erkeklerle eşdeğer güce sahip olmadıkları
sürece hep geride kalacaklardır. Bu hep böyle
olacaktır. Bu sebeple, BM Kalkınma Programı
ortakları lie birlikte ne düzeyde olursa olsun
kararalma süreçlerinde bulunan bütün kadınların
güçlendirilmesi hususunda taahhüt altına girmşitir.
Yerel düzeyde, BMKP kadınların seçme hakkının olması
ve bu hakkı kullanabilme kabiliiyetinin
geliştiriImesi için çaIışmaktadır. Örnek olarak,
2005 yılının Aralık ayında Kongo Demokratik
Cumhuriyeti’nde BMKP UNIFEM ye BM Misyonu ile
işbirliği yaparak üikede yapılacak anayasa ile
ilgili referanduma kadınların katılımını sağlamak
için Bağımsız Seçim Heyeti’ne teknik ye mali yardım
temin etmiştir. Bu yardımın sonucu olarak oy
kullananların yüzde altmşını kadınlar
oluşturmuşlardır. Kadınların seçmen Iistelerinde yer
almasının kültürel sebeplerle engellendiği Yemen’de
BMKP, hükümetin seçmenleri oy vermenin dinen yasak
olduğunun doğru olmadığı konusunda eğitme çabalarını
desteklemiştir. Bunun neticesi olarak, 1997 ye 2003
yılları arasında kadın seçmenlerin sayısı 1,7
milyondan 3,4 milyona çıkmıştır.
Ayrıca BMKP, siyasi sistem içinde etkin olarak yer
alan kadınlara da destek vermektedir. Orneğin,
Pakistan’da 27.000 yerel kadın temsilcinin yerel
yönetimlerde kendi katılımlarını daha etkin
kılabilmek amacıyla BMKP tarafından desteklenen
slyasete katilim ve sahip olunan haklarla ilgili
yapılan eğitim programlarına katılmaları
sağlanmıştır. Gürcistan’da BMKP parlamento içinde
bir toplumda cinsiyet eşitlği ulusal konseyi
kurulmasına destek vermiştir. Bu konsey kadınlara
haklar sağlayan yasaları öğrenmelerine imkan
sağlayarak onları güçlendirecek ve lider olmaları
yönünde onlara yol açacktır.
Küresel düzeyde, 2003 yılında seçim yapılan
üikelerin yarısından çoğunda kadınların temsil
oranını yükseltme yönünde olumlu adımlar atılmıştır.
Kadın temsilciler için belli bir kotanın ayrılması
bunlar arasında en etkili siyasi araç olmuştur.
Honduras’ta BMKP’nin desteklediği Eişt Fırsatlar
Ulusal Politikası iki onemli kanunun çıkmasına sebep
olmuştur: Eşit Fırsatlar Kanunu ve yüzde otuz
sandalyenin kadınlara ayrılığına ilişkin Seçim
Yasası. Honduras, kadınların kararalıcı mevkilerde
asgari düzeyde temsil edilmesini sağlayan yöntemler
geliştiren şimdilerde belki az, ancak sayıları
gittikçe artan ülkeiler arasında yerini almıştır.
Dünyadaki kadınların bir çoğu biraz önce bahsedilen
örnekler arasında yer almak için kendilerine
ihtiyaçları olan fırsatlarının verilmesini
beklemektedir.
BMKP, bu düşünce içinde, Uluslararası Demokrasi ye
Seçim Yardımı Enstitüsü (IDEA), UNIFEM ve Ulusal
Demokratik Enstitü ile işbirliği içinde bir proje
geIiştirmiştir. Söz konusu proje, kadınların
siyasete katılımının güçlendirilmesine iIişkin bilgi
değişiminin ve sınırlar ötesinde yeralan kadınların
her türlü bilgiye ulaşabilecekIeri küresel bir
elektronik forum oIuştumaya yöneliktir.
Toplumsal cinsiyet eşitIiği konusunda BMKP’nin ileri
sürdüğu düşünceIerin gerçekIetiriImesini BMKP adına
şahsen ben taahhüt ediyorum. Toplumsal cinsiyet
eşitIiğini bütün programlarımıza ve politikalarımıza
ana düşünce olarak yerIeştiriyor ve bunun için
kaynak yatırımı yapıyoruz. Bunların olumlu netice
vermesi için de personelimizi sorumlu tutacağız.
Kadınların siyasete eşit düzeyde katılımı olmazsa
bütün toplum bundan zarar görecektir. 2005 yılında
yapılan Dünya Zirvesinde dünya liderlerinin
belirttiği gibi “kadınlar için yapılan her
iIerIeme/gelişme bütün insanlığa yapılmış bir
ilerleme/gelişmedir”. Kadın-erkek eşitIiğinin
sağlanmasına sadece olması gereken bir hedef olarak
değil, insani gelişmeyi hızlandırma yolunda ispat
ediImiş bir gerçek olarak bakmak Iazımdır. Suya ve
enerji kaynaklarına eşit düzeyde erişimden tutun da,
HIV/AIDS ile mücadele, barış ortamının tesis
edilmesine kadar bütün konularda kadınların
seslerini duyurabildikleri tün ortamlarda
bulunmaları gerekir ki onlar da boylece kendi
geleceklerini kendileri tayin edebilsinler.
Yeni seçiImiş kadın liderler, dünyanın her yerinde
en üst siyasal konumdakinden en alttakine kadar her
kadına kadın-erkek eşitliğinin gerçekIetiriIebiIecek
bir hedef oIduğu konusunda umut vermiIerdir.
Uluslararasiı Kadın Günü olan bugün, BMKP bu hedefin
gercekIetiriImesi yönünde kadınların kapasitelerinin
arttırılmasına olan taahhüdünü bir kez daha
yenilemektedir.
|
